Jest w tym ubiorze coś marsowego, surowego i charakterystycznego, a jednak niebudzącego sprzeciwu. Stanowi on bowiem jakiś wyłom w nudnej i mdłej jednolitości, charakteryzującej wygląd zewnętrzny mieszkańców Europy.
W XV i XVI w. zaczęły się krystalizować cechy polskich ubiorów męskich, po których w kolejnych wiekach rozpoznawano obywateli Rzeczypospolitej.
Specjalistki od dziejów ubioru Beata Biedrońska-Słota i Maria Molenda w publikacji Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego postawiły sobie za cel przedstawienie bogatej historii i symboliki polskiego ubioru narodowego, od jego powstania aż do dwudziestolecia wojennego.
Ubiór polski odgrywał niezwykle ważną rolę jako element polskiej kultury i dążeń niepodległościowych. Strój polski stał się środkiem do wyrażania tożsamości narodowej, patriotyzmu i szacunku dla tradycji, a także uroczystym przebraniem.
Bazę źródłową publikacji stanowią różnorodne przekazy pisane (m.in. księgi krawieckie, inwentarze ruchomości, w tym wypraw ślubnych, testamentów, rachunków, cenniki towarów, relacje, pamiętniki i korespondencja) i ikonograficzne (portrety, rzeźby, grafiki, rysunki, szkice, fotografie). Niezwykle cenne są zachowane oryginalne ubiory.
Opisowi towarzyszą reprodukcje obrazów, grafik i dawnych fotografii oraz współczesne zdjęcia zachowanych zabytków.
Beata Biedrońska-Słota, Maria Molenda, Kontusz. Z dziejów polskiego ubioru narodowego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2023. Czytelnia sygn. 39